Wat kunnen wetenschappelijke inzichten in mentale gezondheid ons leren over leiderschap, samenwerking en omgaan met verandering? Voor Ingrid Pénzes vormen die werelden geen tegenstelling, maar juist een waardevolle verbinding.

Als beeldend therapeut, gezondheidswetenschapper en oprichter van Where Art Meets Health onderzoekt en vertaalt zij al meer dan twintig jaar inzichten uit kunst, neurowetenschappen en sociale wetenschappen naar de praktijk. Vanuit haar promotieonderzoek ontwikkelde zij de ArTA-methode, die onderliggende patronen in functioneren zichtbaar maakt en organisaties ondersteunt bij veerkracht, adaptief vermogen en duurzame ontwikkeling.

Benieuwd wat haar drijft en wat zij als ambassadeur hoopt te betekenen? Lees hieronder het interview met Ingrid.

1.     Wat spreekt jou aan in de missie van Bestuurshub en hoe sluit dit aan bij je persoonlijke drijfveren en werkzaamheden?

“Wat mij aanspreekt in de missie van de Bestuurshub is de focus op toekomstbestendig, mensgericht en reflectief bestuur. Ik herken mij sterk in de nieuwsgierigheid naar nieuwe perspectieven en het belang van kennisdeling en samen leren. Organisaties staan onder toenemende druk van maatschappelijke veranderingen en complexiteit. Juist daarom is het essentieel dat bestuurders en toezichthouders niet alleen sturen op systemen en resultaten, maar ook oog hebben voor de menselijke dynamiek daaronder.

Als wetenschapper, trainer en therapeut werk ik vanuit dezelfde ambitie: kennis toegankelijk maken en vertalen naar de praktijk. Vanuit mijn onderzoek en de ontwikkeling van de ArTA-methode richt ik mij op hoe mensen en teams omgaan met verandering, spanning, samenwerking en leiderschap.

Mijn drijfveer is om organisaties te helpen meer bewustzijn, veerkracht en adaptief vermogen te ontwikkelen, zodat zij duurzaam en effectief kunnen functioneren in een veranderende omgeving. Dat sluit voor mij sterk aan bij de missie van de Bestuurshub.”

2.     Waarom ben jij ambassadeur geworden van de Bestuurshub, en op welke manier wil je bijdragen aan het succes en het uitdragen van de missie?

“Ik ben ambassadeur geworden omdat ik geloof in het belang van plekken waar bestuurders en professionals elkaar ontmoeten rondom inhoudelijke verdieping en reflectie op leiderschap. Veel organisatievraagstukken vragen om nieuwe perspectieven en meer bewustzijn van menselijke factoren in besluitvorming en samenwerking.

In mijn werk zie ik hoe onbewuste patronen en dynamieken sterk bepalen hoe mensen functioneren onder druk, maar ook hoeveel ruimte er ontstaat wanneer deze zichtbaar worden en besproken kunnen worden.

Ik wil bijdragen door bestuurders en organisaties op een andere manier te laten kijken naar leiderschap en samenwerking. Met inzichten uit neurowetenschap en beeldend werken, waaronder het ArTA-assessment, ondersteun ik het ontwikkelen van bewustzijn, psychologische veiligheid en veerkracht binnen organisaties.”

3.     Wat maakt de Bestuurshub volgens jou anders dan andere initiatieven rondom goed bestuur?

“Wat mij aanspreekt is dat de Bestuurshub het gesprek organiseert vanuit de inhoud van het vraagstuk, niet vanuit positie of netwerk. Daardoor ontstaat een vorm van uitwisseling waarin expertise wordt gedeeld met als doel het vraagstuk zelf verder te brengen.

Dit leidt tot een open en inhoudelijk gesprek waarin perspectieven niet naast elkaar blijven staan, maar daadwerkelijk worden verkend en verdiept. Zo wordt het mogelijk om ook het bredere maatschappelijke belang explicieter mee te nemen in reflectie op bestuurlijke keuzes.

Juist die inhoudelijke scherpte en ruimte om voorbij bestaande kaders te denken maken dat complexe vraagstukken niet alleen worden besproken, maar ook beter worden begrepen en verrijkt.”

4.     Als jij morgen een zaal vol bestuurders of toezichthouders mag toespreken, waar zou je het over hebben en wat zou je hen willen meegeven?

“Over adaptief leiderschap en wat er onder de oppervlakte gebeurt in besluitvorming en samenwerking. Veel patronen zijn onbewust, maar bepalen sterk hoe organisaties functioneren, vooral onder druk.

Stress en complexiteit versterken automatische patronen in het brein, waardoor gedrag vaak impliciet en voorspelbaar wordt, maar lastig te doorbreken. In teams zijn die patronen vaak moeilijk in woorden te vangen, maar wel sterk voelbaar - het ‘de spanning zit hier in de muren’. Mensen gaan er vervolgens verschillend mee om: de één gaat harder werken, de ander trekt zich terug of vermijdt conflict, en weer een ander gaat juist in verzet of rebelleert.

In mijn werk met ArTA zie ik hoe beeldend werken deze onderliggende patronen zichtbaar én beïnvloedbaar maakt. In een veilige context ontstaat daarmee ruimte om ze te onderzoeken en hanteerbaar te maken in het dagelijks functioneren. Daardoor ontstaat een andere manier van kijken en werken, bijvoorbeeld in situaties waarin steeds dezelfde dynamieken terugkeren.

De kern van adaptief leiderschap ligt wat mij betreft in het vermogen om niet alleen gedrag te zien, maar ook de onderliggende patronen die het sturen.”

5.     Waarom zouden anderen zich aan de Bestuurshub moeten verbinden?

“Juist in een tijd waarin organisaties onder toenemende druk staan van verandering, complexiteit en maatschappelijke verwachtingen, is het waardevol om plekken te hebben waar bestuurders en toezichthouders niet alleen kennis uitwisselen, maar ook samen onderzoeken wat die druk doet met gedrag, samenwerking en besluitvorming in de praktijk.

De Bestuurshub biedt zo’n context waarin de inhoud van een vraagstuk centraal staat. Dat maakt het mogelijk om verschillende vormen van expertise met elkaar te verbinden en elkaar te versterken in het beter begrijpen en hanteren van complexe bestuurlijke vraagstukken.

Voor mij is dat precies de ruimte waar adaptief leiderschap verder kan worden verdiept: waar niet alleen naar oplossingen wordt gekeken, maar ook naar de patronen, spanningen en interacties die bepalen hoe organisaties daadwerkelijk functioneren. Het is in die gezamenlijke verkenning dat nieuwe handelingsruimte ontstaat, zowel voor bestuurders individueel als voor organisaties als geheel.”